Bệnh thần kinh tọa

Bệnh đau Thần kinh toạ (TKT) có nhiều nguyên nhân nhưng chủ yếu do những tổn thương ở cột sống. Năm 1928, một nguyên nhân mới đã được phát hiện đã làm thay đổi hẳn khái niệm về nguyên nhân gây bệnh, đó là thoát vị đĩa đệm vùng thắt lưng. Đây là căn bệnh khá phổ biến nên được nghiên cứu rất kỹ trong cả Y học hiện đại (YHHĐ) và Y học cổ truyền (YHCT).
Đối tượng mắc bệnh thường gặp nhiều nhất ở độ tuổi trung niên (30 – 60 tuổi), nhưng hiện nay căn bệnh này đang trở nên phổ biến với mọi đối tượng và ngày càng trẻ hoá.

I. I. Nguyên nhân bệnh đau thần kinh toạ

Theo YHHĐ
Cột sống là một trục chống đỡ cơ thể, giúp có thể cúi, ngửa hoặc vặn mình, cột sống cần phải uốn cong được, chính vì vậy mà nó không phải một khúc xương dài như ở tay, chân mà là một cột được tạo ra bởi các đốt sống xếp chồng lên nhau. Giữa các đốt sống là đĩa đệm, bên ngoài là một bao xơ dày và chắc, trong ruột là chất nhầy, gần giống như tròng trắng trứng gọi là nhân nhầy. Khi bao xơ bị rách, nhân nhầy bên trong sẽ thoát ra ngoài, tạo thành một khối gọi là khối thoát vị. Nếu khối thoát vị đè vào rễ thần kinh sẽ gây ra các hiện tượng như đau, tê, yếu liệt…Khi thoát vị ở vùng thắt lưng hoặc vùng các rễ tạo thành TKT bị chèn ép gây ra đau thần kinh toạ. Còn khi thoát vị nằm ở vùng cổ, vai gây ra đau, tê, yếu liệt tay chân. Nếu thoát vị ở vùng ngực, chứng đau thần kinh liên sườn là triệu chứng có thể gặp.
Trong thời gian qua YHHĐ đã tổng kết được những nguyên nhân chính và phổ biến nhất gây ra bệnh đau TKT là:
– Thoát vị địa đệm: chiếm tỷ lệ cao nhất trong các nguyên nhân gây bệnh
– Thoái hoá khớp, vôi hoá cột sống, gai cột sống
– Viêm xương khớp
Khi mắc những chứng bệnh này, nếu không chủ động điều trị, bệnh sẽ tiến triển thành căn bệnh đau TKT mãn tính.

Theo YHCT
Bệnh đau TKT là do một trong các nguyên nhân sau:
Phong tà: Phong tà xâm nhập vào mạch lạc, làm tắc mạch lạc ở cơ khớp, gây nên đau ở cơ, ở gân, ở khớp làm vận động khó khăn, song không có nóng, đỏ, đau.
Hàn tà: Có tính làm ngưng trệ và co rút. Tính ngưng trệ làm cho khí huyết, kinh lạc đều ngưng trệ, huyết trệ nặng hơn thành huyết ứ. Có thể nhận định rằng: Bản thân người bệnh có sẵn tình trạng ngưng trệ ở khí huyết, kinh lạc, lại gặp thêm ngoại tà như thời tiết lạnh (hàn tà) xâm nhập làm cho chân co duỗi khó khăn hoặc có từng điểm gân co rút, co giật. Hàn tà gây nên cảm giác nhức hoặc đau như dùi đâm…
Thấp tà: Thấp có thể do tù hư, cũng có thể từ hàn sinh ra, Bắt đầu thì hàn sinh ra thấp, sau đó hợp với thấp làm thành hàn thấp. Hàn và thấp phát triển đến một mức độ nào đó cũng hoá ra nhiệt, gây cảm giác nóng ở chỗ đau, thấp hoá nhiệt thành thấp nhiệt.

II. Triệu chứng bệnh đau thần kinh toạ

Theo YHHĐ Triệu chứng điển hình của đau TKT là xuất hiện đau sau một sự gắng sức, khởi đầu là đau lưng. Vài giờ hoặc vài ngày sau tiếp tục tăng và lan xuống mông, khoeo, cẳng bàn chân theo đường đi của dây TKT.
Cơn đau có thể âm ỉ nhưng thường là dữ dội, tăng lên khi ho, hắt hơi, cúi và giảm khi nằm yên trên giường cứng, gối co lại. Bệnh nhân có cảm giác kiến bò, tê cóng hoặc như kim châm ở bàn chân. Một số người bị đau ở hạ bộ và đau khi đại tiểu tiện.

Triệu chứng đau TKT sẽ có những dấu hiệu như sau:
– Đau: Đau lưng lan dọc xuống chi dưới 1 hay 2 bên. Đau âm ỉ hoặc dữ dội. Đau lan theo 2 kiểu:
+ Từ thắt lưng xuống mông, xuống mặt mgoài đùi, mặt ngoài cẳng chân tới lưng bàn chân, từ bờ ngoài bàn chân chéo qua mu bàn chân đến ngón cái (rễ L5¬).
+ Hoặc từ thắt lưng xuống mông, xuống mặt sau đùi, mặt sau cẳng chân tới gót lòng bàn chân, tận cùng ở ngón út (rễ S1).
+ Có thể kèm theo dị cảm (tê, nóng, đau như dao đâm, cảm giác kiến bò bên chi đau).
– Dáng đi đứng: Đi vẹo người về bên lành. Khi đứng, chân bên đau hơi co lên, tay chống vào mạn sườn hoặc đầu gối bên đau.
– Cơ: Cơ tứ đầu đùi, cơ bắp chân bị teo, cơ bắp chân nhão, yếu cơ
– Cột sống: Cột sống mất đường cong sinh lý, có thể có vẹo cột sống tư thế.

THEO YHCT: Phân làm 2 thể lâm sàng chủ yếu:
1. Thể cấp: Thể phong hàn phạm kinh lạc hoặc Khí huyết ứ trệ
2. Thể mạn: Thể phong hàn thấp / Can thận âm hư
Đây là loại thường gặp trong đau dây thần kinh tọa do các bất thường cột sống thắt lưng cũng như thoái hóa các khớp nhỏ cột sống, các dị tật bẩm sinh.
Vì mong muốn khỏi bệnh ngay và do thiếu kiến thức cơ bản về cấu tạo và chức năng hoạt động của cơ thể, mà người bệnh thường tìm đến những phương pháp điều trị cấp tốc, giải quyết các biểu hiện bệnh như uống thuốc giảm đau, tiêm thuốc, giải phẫu…Mà quên mất điều cần thiết trong điều trị bệnh TKT là phải điều trị tận gốc nguyên nhân gây nên bệnh, cũng như có những phương pháp duy trì, bảo vệ để các biểu hiện bệnh không quay trở lại.

Leave a Reply